Son günlerde, çevrimiçi platformlarda dolaşan "Kontrolünüz Dışında" (油不得你) başlıklı bir video, Başkan William Lai’nin (賴清德) sesinin yapay zeka tarafından taklit edildiği iddialarıyla gündeme geldi. Suç Soruşturma Bürosu, durumu Taipei Bölge Savcılığı'na iletti ve şu anda olayla ilgili bir soruşturma yürütülüyor. Polis, olayın gerçeklerini ortaya çıkarmayı ve delilleri korumayı amaçladıklarını belirtti. Ancak video henüz kaldırılmadı ve kimsenin kişisel özgürlükleri ya da ifade özgürlüğü kısıtlanmadı. Soruşturma devam ederken, herhangi bir yasanın ihlal edilip edilmediği konusunda kesin bir sonuca varmak mümkün değil. Yapay zeka ile üretilen ses taklitlerinin giderek daha gerçekçi hale gelmesi, "duyduğunuz her şey gerçektir" varsayımını sorgulatıyor.
Hukuki Sınırlar
Yasal olarak, tüm taklitlerin yasadışı olduğunu söylemek mümkün değil. Politik mizah, parodi, ses taklitleri ve dublaj gibi ifade biçimleri yaygındır. Yaratıcıların kazanç sağlaması, yasal durumu belirlemez; ancak ticari kullanımın kapsamı, medeni sorumluluğu etkileyebilir. Eğer içerik, parodi olarak tanınabilir bir bağlamda sunuluyorsa, yasal muamele, hükümet direktifleri, bağış çağrıları veya seçim mesajları gibi kasıtlı taklitlerden farklı olmalıdır. Kamu meseleleriyle ilgili konuşmalar, yorum veya mizah olarak açıkça tanımlanabiliyorsa, genellikle ifade özgürlüğü kapsamında daha güçlü bir koruma gerektirir. Ancak mahkemeler, içeriğin insanların gerçek bir kişinin konuşması olarak yanıltma olasılığını, konuşmacının kimliği hakkında kafa karışıklığı yaratma potansiyelini veya zarar verme ihtimalini de göz önünde bulundurmalıdır.
Yapay Zeka ve Kişisel Haklar
Ceza Kanunu'nun 210, 216 ve 220. maddeleri, bir kişinin niyetini kanıtlayabilecek ses, görüntü veya elektromanyetik kayıtların yasal olarak belgeler olarak değerlendirileceğini belirtmektedir. Eğer bir kişi, üçüncü bir tarafı taklit eden yetkisiz yapay zeka ile üretilmiş ses veya video üretirse ve bu içerik, başkalarının o kişinin onayından geldiğine inanmasına neden olursa, bu durum özel bir belgenin sahteciliği olarak değerlendirilebilir. Uygulamada, bu tür ses veya video kayıtları "yarı özel belgeler" olarak adlandırılmaktadır. Eğer bir sahtecilik, taklit edilen bireyin gerçek bir ifadesi olarak sunulursa, yaratıcısı sahte bir yarı özel belge kullanmaktan sorumlu olabilir.
Yapay zeka ile üretilen içeriklerin etiketlenmesi, suçun işlenip işlenmediğini belirlemez. Yapay zeka içeriğinin etiketlenmesi, sorumluluktan muafiyet sağlamaz; etiketlenmemesi de otomatik olarak bir suç oluşturmaz. Ayrıca, "benzer ses" kriteri, ceza sorumluluğu için yeterli olmamalıdır. İçeriğin delil niteliği taşıyıp taşımadığı, başka bir kişinin kimliğini yanlış bir şekilde benimsediği, zarar verme kapasitesine sahip olup olmadığı ve yaratıcının sahtecilik veya sahte malzeme kullanma niyeti olup olmadığı belirlenmelidir.
Gelecek Öngörüleri
Yapay zeka ses klonlama ve taklitlerinin oluşturduğu riskler belirgin. 2023 yılında, eski Taipei belediye başkanı Ko Wen-je’nin (柯文哲) sesi olduğu iddia edilen bir ses kaydı çevrimiçi olarak paylaşıldı. Adalet Bakanlığı, yapılan analizler sonucunda bunun büyük ihtimalle bir "deepfake" olduğunu belirtti. Ayrıca, Taylor Swift’in fikri mülkiyet haklarını yöneten şirket, sesini korumak için ABD Patent ve Ticari Marka Ofisi'ne iki marka başvurusu yaptı. Bu adım, yapay zeka ile ses ve benzerlik taklitlerini ele almak için marka hukukunu kullanma çabası olarak değerlendiriliyor.
Hükümet, yapay zeka ile üretilen içeriklerin etiketlenmesi, köken ve bütünlüğünün doğrulanması, dijital su işaretleri eklenmesi, hızlı raporlama kanalları sağlanması ve delillerin korunması için mekanizmalar oluşturmalıdır. Çevrimiçi platformlar, yanlış bilgilendirmeyi önlemek için şeffaf raporlama, moderasyon ve itiraz prosedürleri benimsemelidir. Yasal çerçevenin güçlendirilmesi, platform yönetiminin iyileştirilmesi ve kamuoyunun yapay zeka okuryazarlığının artırılması, teknolojik yenilik, insan onuru ve ifade özgürlüğü arasında bir denge sağlamak için gereklidir.
